Extractleer

Extracten van planten: hoe werkt dat?

Plantextracten worden gemaakt door plantaardig materiaal op een bepaalde manier te bewerken, zodat er een vloeibaar extract ontstaat. Dat kan heel eenvoudig zijn - zoals kruiden laten trekken in alcohol - maar ook uitgebreider, met meerdere stappen achter elkaar.

Waarom zijn er verschillende soorten extracten?

Planten bevatten veel verschillende stoffen en niet elke stof lost even goed op in hetzelfde middel. Alcohol trekt andere componenten uit een plant dan water of glycerine. En door een plant te fermenteren of te destilleren komen er weer andere stoffen vrij.

Daarom bestaan er meerdere extractiemethoden, elk met een eigen aanpak. Sommige methoden werken met specifieke plantdelen, zoals bladeren, wortels of bloemen andere methoden gebruiken jonge knoppen, die nog volop in ontwikkeling zijn. Weer andere methoden bewerken de hele plant in meerdere stappen. Het resultaat is een scala aan extracten, elk met een eigen karakter en achtergrond.

De drie extractvormen

Tinctuur

De meest bekende en eenvoudige vorm. Plantdelen worden in alcohol gelegd en mogen daar een tijd in trekken. Daarna wordt het mengsel gefilterd en is het extract klaar. Deze methode wordt al eeuwenlang toegepast.

Spagyriek

Een uitgebreidere methode waarbij de plant in drie stappen wordt bewerkt:

fermentatie, destillatie en mineralisatie.

Elke stap levert een eigen deel op en aan het einde worden alle drie de delen weer samengebracht tot één extract.

Gemmotherapie

Bij gemmotherapie worden jonge knoppen van planten gebruikt, in plaats van volwassen plantdelen. Ze worden geëxtraheerd in een mengsel van glycerine, alcohol en water.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een tinctuur, een gemmo-extract en een spagyrisch extract?

Alle drie zijn plantextracten, maar ze worden op een andere manier gemaakt en gebruiken andere delen van de plant.

• Een tinctuur is de meest klassieke vorm: plantdelen worden in alcohol gelegd en mogen trekken.
• Een gemmo-extract werkt met jonge knoppen en scheuten, geoogst in het voorjaar wanneer de plant volop in groei is.
• Spagyriek is de meest uitgebreide methode: fermentatie, destillatie en mineralisatie, waarna alle delen weer worden samengebracht.

Waarom zit er alcohol in extracten en kan dat kwaad?

Alcohol is een van de beste natuurlijke oplosmiddelen voor plantenstoffen. Het trekt een breed scala aan componenten uit de plant en zorgt er tegelijkertijd voor dat het extract lang houdbaar blijft. De hoeveelheid alcohol per inname is doorgaans zeer klein, vaak slechts enkele druppels per dag. Wil je alcohol liever vermijden? Dan zijn er alternatieven, zoals extracten op basis van plantaardige glycerine.

Let op: glycerine lost niet alle plantenstoffen even goed op als alcohol.

Hoe neem ik een vloeibaar extract correct in?

Dat verschilt per product, maar een aantal richtlijnen gelden breed. Druppels kunnen puur onder de tong worden genomen of verdund in een beetje water.O onder de tong innemen zorgt voor snelle opname via de slijmvliezen. Het innamemoment (voor/na de maaltijd) verschilt per product. Volg altijd de aanwijzingen op de verpakking.

Waarom smaakt of ruikt mijn extract anders dan de vorige keer?

Dat is normaal bij producten van natuurlijke oorsprong. Planten zijn geen fabrieksproducten. De kleur, geur en smaak kunnen variëren per oogstjaar, bodem en weersomstandigheden. Kleine verschillen tussen batches zeggen overigens niets over de kwaliteit. Ze laten juist zien dat er met echte, onbewerkte grondstoffen wordt gewerkt.

Wat is het verschil tussen een vloeibaar extract en een capsule of tablet?

Beide vormen bevatten plantextract, maar de manier waarop ze worden verwerkt verschilt.

• Een vloeibaar extract komt via de slijmvliezen snel in de bloedbaan terecht.

• Een capsule of tablet moet eerst worden afgebroken in de maag.

• Vloeibare extracten zijn flexibel in dosering.

• Capsules en tabletten zijn praktischer om mee te nemen en hebben geen smaak.

Hoe beoordeel ik de kwaliteit van een plantenextract?

Om de kwaliteit van een plantenextract te beoordelen, is het belangrijk om te kijken naar een paar kernpunten. Allereerst speelt de herkomst van de plant een grote rol. Grondstoffen uit biologische teelt of gecertificeerde wildpluk geven inzicht in de teeltomstandigheden en het gebruik van eventuele gewasbeschermingsmiddelen.

Daarnaast is het relevant welk deel van de plant is gebruikt. Een extract van blad, wortel, bloem of knop kan namelijk een heel andere samenstelling hebben, en een goed product vermeldt dit altijd duidelijk op het etiket.

Tot slot zegt ook de extractieverhouding iets over de concentratie van het extract. Verhoudingen zoals 1:5 of 1:10 geven aan hoeveel plantmateriaal is gebruikt ten opzichte van het oplosmiddel; hoe lager het tweede getal, hoe geconcentreerder het extract. Een transparant label maakt deze verhouding altijd inzichtelijk.